Bakterie probiotyczne to żywe mikroorganizmy, które po spożyciu w odpowiednich ilościach mają korzystny wpływ na nasze zdrowie. Szczepów bakterii probiotycznych jest wiele, najczęściej spotykane jednak są te z rodzaju Lactobacillus i Bifidobacterium. Ich działanie opiera się na kolonizacji jelit i wsparciu naturalnej mikrobioty jelitowej, co ma szereg pozytywnych efektów zdrowotnych.

Probiotyki są dziś stosowane na wiele różnych sposobów. Najczęściej sięgamy po nie w celu wsparcia trawienia, poprawy komfortu jelitowego, odbudowy mikrobioty po antybiotykoterapii lub w okresach obniżonej odporności. Coraz częściej mówi się także o ich roli w regulacji pracy układu immunologicznego, wpływie na samopoczucie czy ochronie bariery jelitowej. Wraz z rosnącą popularnością probiotyków pojawia się jednak pytanie, czym tak naprawdę różnią się one między sobą i jak je porządkować. Aby to zrozumieć, warto przyjrzeć się podstawowej klasyfikacji bakterii probiotycznych.

Jak możemy klasyfikować bakterie probiotyczne?

Rodzaj jest pierwszym poziomem klasyfikacji i odnosi się do szerokiej kategorii bakterii probiotycznych. Gatunek jest bardziej precyzyjnym określeniem, identyfikującym bliżej spokrewnione grupy bakterii w obrębie rodzaju. Szczep natomiast to najbardziej szczegółowa jednostka, która wskazuje na konkretne populacje bakterii różniące się od siebie pod względem genetycznym i funkcjonalnym.

To właśnie szczep determinuje zdolność probiotyku do produkcji określonych enzymów, syntetyzowania związków bioaktywnych oraz jego zdolność do konkurencji z innymi mikroorganizmami w jelitach. Dlatego wybór odpowiedniego probiotyku wymaga uwzględnienia tych trzech elementów, ze szczególnym naciskiem na szczep, aby móc w pełni skorzystać z jego zdrowotnych właściwości.

Jakie wyróżniamy szczepy probiotyczne?

Lactobacillus acidophilus to jeden z najbardziej znanych szczepów probiotycznych. Pomaga utrzymać odpowiednie warunki w jelitach, dzięki czemu ogranicza rozwój niekorzystnych bakterii i drożdżaków. Wspiera trawienie laktozy, dlatego może być pomocny dla osób, które źle tolerują produkty mleczne. Dodatkowo wzmacnia barierę jelitową i wspiera pracę układu odpornościowego, co może pomagać organizmowi lepiej radzić sobie z infekcjami i stanami zapalnymi.

Bifidobacterium bifidum to szczep, który bardzo wcześnie zasiedla jelita człowieka, już w pierwszych dniach życia. U osób dorosłych wspiera prawidłowe trawienie, szczególnie w jelicie grubym. Bierze udział w rozkładzie resztek pokarmowych i wytwarzaniu substancji, które odżywiają komórki jelit. Dzięki temu pomaga dbać o dobrą kondycję jelit i ich szczelność. Jest także często kojarzony z poprawą komfortu trawiennego, zwłaszcza przy wzdęciach i nieregularnych wypróżnieniach.

Lactobacillus casei to szczep, który dobrze radzi sobie w trudnych warunkach przewodu pokarmowego, takich jak kwaśne środowisko żołądka. Dzięki temu może skutecznie dotrzeć do jelit i tam działać. Pomaga utrzymać równowagę mikrobioty jelitowej oraz wspiera naturalne mechanizmy obronne organizmu. Jest często stosowany po antybiotykoterapii oraz w okresach osłabienia lub zwiększonego stresu, gdy jelita są bardziej podatne na zaburzenia.

Lactobacillus rhamnosus to szczep, który potrafi dobrze przyczepiać się do ścian jelit. Dzięki temu skutecznie konkuruje z niepożądanymi drobnoustrojami. Wspiera pracę układu odpornościowego i pomaga utrzymać równowagę mikrobioty jelitowej. Jest często stosowany w trakcie i po antybiotykoterapii oraz w celu wsparcia organizmu w zapobieganiu biegunkom. Z tego powodu jest jednym z częściej wykorzystywanych szczepów w preparatach probiotycznych.

Przeczytaj także: Jak długo przyjmować probiotyk?

Dlaczego różne probiotyki działają inaczej?

Różnice pomiędzy szczepami probiotycznymi wynikają przede wszystkim z ich właściwości biologicznych i sposobu oddziaływania z organizmem. Poszczególne szczepy mogą kolonizować inne odcinki przewodu pokarmowego, różnić się odpornością na kwas żołądkowy oraz zdolnością do przylegania do nabłonka jelit. Niektóre szczepy wpływają silniej na trawienie, inne na odporność lub ochronę bariery jelitowej. To właśnie te różnice sprawiają, że probiotyki nie działają identycznie, a ich skuteczność zależy od konkretnego szczepu i potrzeb organizmu.

Tak jest też w tym przypadku – porównując te cztery szczepy, można zauważyć, że każdy z nich wspiera organizm w nieco inny sposób. Lactobacillus acidophilus działa głównie w jelicie cienkim i jest szczególnie przydatny przy problemach z trawieniem laktozy oraz w utrzymaniu równowagi mikrobiologicznej. Bifidobacterium bifidum koncentruje się przede wszystkim na jelicie grubym i odpowiada za komfort trawienny, regularność wypróżnień oraz odżywianie komórek jelit. Lactobacillus casei wyróżnia się dużą odpornością na warunki panujące w przewodzie pokarmowym, dzięki czemu dobrze sprawdza się w okresach osłabienia organizmu i po antybiotykach. Z kolei Lactobacillus rhamnosus silnie wiąże się ze ścianą jelit i skutecznie chroni przed namnażaniem się niepożądanych drobnoustrojów, wspierając odporność i zapobiegając biegunkom. W praktyce oznacza to, że różne szczepy uzupełniają się wzajemnie, a ich połączenie może dawać szersze wsparcie dla zdrowia jelit.

Obok najczęściej omawianych szczepów istnieją także inne, które pojawiają się w składach probiotyków i uzupełniają ich działanie. Lactobacillus paracasei, Lactobacillus plantarum oraz Lactobacillus reuteri są często kojarzone ze wsparciem odporności i równowagi jelitowej. Lactobacillus paracasei pomaga organizmowi lepiej reagować na czynniki zewnętrzne i bywa stosowany w okresach zwiększonego ryzyka infekcji. Lactobacillus plantarum wyróżnia się dobrą tolerancją w jelitach i zdolnością do wspierania trawienia, także u osób z wrażliwym układem pokarmowym. Lactobacillus reuteri wspomaga utrzymanie równowagi mikrobiologicznej, a dodatkowo jest znany z pozytywnego wpływu na komfort jelit i ogólną kondycję przewodu pokarmowego.

Warto wspomnieć również o szczepach z rodzaju Bifidobacterium, które działają głównie w jelicie grubym. Bifidobacterium animalis oraz Bifidobacterium breve należą do tej grupy. Bifidobacterium animalis wspiera regularność wypróżnień i pomaga w utrzymaniu prawidłowego rytmu pracy jelit. Bifidobacterium breve jest szczególnie ważny dla równowagi mikrobioty i często łączony z poprawą komfortu trawiennego oraz wsparciem odporności, zwłaszcza u dzieci, ale także u osób dorosłych.

Podsumowanie

Podsumowując, różne probiotyki działają inaczej, ponieważ zawierają różne szczepy bakterii, a każdy z nich pełni w organizmie nieco inną rolę. Jedne wspierają trawienie, inne odporność, a jeszcze inne pomagają utrzymać równowagę mikrobioty jelitowej. Dlatego przy wyborze probiotyku warto zwracać uwagę na skład i konkretne szczepy, a nie tylko na nazwę produktu. To właśnie one decydują o tym, jakie wsparcie faktycznie otrzymuje nasz organizm.